Verzoening


Historisch overzicht

Auteur: Hanspeter Jecker

De wederdopers. Sommige van hun tijdgenoten zagen hen als vrome excentriekelingen, de staatskerk zag hen als gevaarlijke ketters, en in het oog van de autoriteiten waren ze opstandige rebellen. In heel Europa ondervonden ze discriminatie en vervolging, en werden ze gearresteerd en gemarteld, onterfd en onteigend, verbannen en geëxecuteerd – en nergens in Europa zo lang als in Zwitserland. Een aantal mensen echter, zag hen als mensen die hun christen-zijn serieus namen, en waardeerden hen als betrouwbare buren, omdat ze probeerden hun geloof te leven. Maar wie waren nu deze 'wederdopers', die weigerden om officiële kerkdiensten bij te wonen, om een eed af te leggen, of in militaire dienst te gaan – en die vaak bereid waren daar een hoge prijs voor te betalen?
Het begin van de wederdopers kunnen we vinden tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw. In tegenstelling tot het toen gebruikelijke gedwongen lidmaatschap van de Rooms-katholieke Kerk, zagen de wederdopers een onafhankelijke gemeente voor zich, gebaseerd op vrijwillig lidmaatschap. In 1525 begonnen voormalige aanhangers van Zwingli met het dopen van volwassenen op basis van een persoonlijk uitgesproken belijdenis. Gelijksoortige bewegingen als de wederdopers ontwikkelden zich in die tijd ook in andere delen van Europa.

Amish
De wederdopers groeiden snel in heel Europa, ondanks de vervolging. Door de, vooral in Zwitserland constante en systematische onderdrukking, werdenzij gedwongen zich af te zonderen. Dit veroorzaakte een sociaal isolement en soms theologische bekrompenheid. Conflicten onder de wederdopers leidden tot meerdere splitsingen in de groep, zo ook tot het ontstaan van de Amish in 1693.

Vervolging
Rond het jaar 1700 waren de wederdopers in Zwitserland door intense vervolging bijna uitgeroeid. Alleen in de regio Bern waren een paar gemeenten blijven bestaan. Sporen van het oorspronkelijke Zwitserse doperse geloof leiden ons naar,onder meer,de Jura, de Elzas, de Pfalz, Nederland en Noord Amerika. De druk van de vervolgingwerd pas minder tijdens de Verlichting en de Franse revolutie. De invloed van het Piëtisme en het Réveilin de achttiende en negentiende eeuw gaf doperse gemeenten de kans om weer te groeien.

Verzoening
Van een broederlijk samenleven van staatskerk en onafhankelijke doperse gemeenten was echter nog steeds geen sprake. Slechts langzamerhand maakte de eerdere houding van verzet plaats voor stappen naar verzoening en waardering. In het kader van het 'Täuferjahr 2007' vond een uitgebreide dialoog plaats tussen doperse en reformatorische kerken (2006-2007). Vandaag de dag zijn er in Zwitserland veertienmennonieten gemeenten met in totaal 2300 leden.

Vertaling: Eliza ten Kate


De diversiteit van mennonieten met een Russische achtergrond

Auteur: Hermann Heidebrecht   

Vanaf 1970 zijn er 2,5 miljoen Duitsers, die in Rusland geborenwaren, naar Duitsland geëmigreerd.Velen hadden ‘mennoniet’ opgegeven als hun religieuze identiteit, maar de regio’s waar ze vandaan kwamenkenden al na de Tweede Wereldoorlog geen mennonieten meer. Deze ‘mennonieten’ waren niet gedoopt, en formeel dus geen lidvan wat voor denominatie ook. Niettemin hebben velen uit deze groepering zich later aangesloten bijde meer dan honderd Duitse gemeenten van in Rusland geboren mennonieten. In 2014 schommelde hun aantal tussen de 35.000 en 40.000 leden.

Broederschappen en Verenigingen
In Duitsland vormende mennonieten een bont geheel van broederschappen en verenigingen, overigens niet alle vanuit een mennonieten achtergrond. Bijna alle grote mennonietengemeenten werden lid van de ArbeitsgemeinschaftzurgeistlichenUnterstützung der Mennonitengemeinden (AGUM), maar een deel van de MennonitischeBrüdergemeindenging naar dein Rusland opgerichte Evangelisch Christelijke-Baptisten. Zo sloten ongeveer 25 Brüdergemeinden, inclusief afsplitsingen, zich aan bij de Bruderschaft der Christengemeinden in Deutschland (BCD), terwijl zevenBrüdergemeindenlid van de BundTaufgesinnterGemeinden (BTG) werden. Een grote groep van hen kwam in Frankenthal terecht. Zij vormen de zogenaamde FrankenthalCircle, een onofficiële broederschap, dieover 23 locatiesverspreid is. Eén van deze gemeenten sloot zich aan bij de Bruderschaft der Evangeliums Christen Baptisten, en een aantal andere gemeenten sloot zich nergens bij aan. Ook werden mennonieten lid van andere bestaande verenigingen (AMBD,VMBB, WEBB).

Verklaring van Verzoening
In 2010 werd de 150e verjaardag van de MennonitischeBrüdergemeindengevierd. Dat was het moment om een Verklaring van Verzoeningop te stellen, geïnitieerd door leden van de BundTaufgesinnterGemeinden(BTG), de ArbeitsgemeinschaftMennonitischerBrüdergemeinden in Deutschland (AMBD) en de VereinMennonitenBrüdergemeindevonBayern (VMBB). In deze Verklaringvragen de opstellers om vergiffenis voor een jarenlangein stand gehouden verdeeldheid. Tegelijk uiten zij daarin de wens om in de toekomst samen te werken op basis van broederlijke liefde en wederzijdse waardering. Alhoewel de meerderheid van de Brüdergemeindenzich niet bij de verklaring kon aansluiten, moet toch worden geconstateerd dat de relatie tussen de gemeenschappen al vele jaren broederlijk en zelfs hartelijk te noemen is.

Vertaling: Eliza  ten Kate. 

 

De voetwassing

Auteur: Geja Laan

In de doopsgezinde gemeenten die ik heb mogen dienen is het nooit van een voetwassing gekomen, hoewel ik weet dat dit ritueel in de wereldwijde Broederschap zeker voorkomt. Ook, zo weet ik, heeft het al eeuwenlang deel uitgemaakt van het geloofs- en gemeenteleven van verschillende doopsgezinden. Het idee van een voetwassing voelt ongemakkelijk aan, zo bleek uit gesprekken met verscheidene broeders en zusters.

 

Ontroerend

Toch lees ik elk jaar op Witte Donderdag, wanneer wij Avondmaal vieren, van harte uit het Nieuwe Testament Johannes 13: 1-20 voor, waarin verteld wordt hoe Jezus de voeten van zijn discipelen wast tijdens zijn laatste avondmaal met hen. De tekst ontroert en inspireert me elke keer opnieuw omdat hij in mijn beleving ten diepste laat voelen waar het God en Jezus om gaat: om een liefdevolle levenshouding van niet heersen maar dienen.

 

‘Als nieuw’

Wanneer de evangelieschrijver Johannes vertelt dat Jezus tijdens de maaltijd zijn kleding af doet, legt Jezus naar mijn idee tegelijkertijd ook al zijn mogelijke uiterlijke status af. Jezus gaat niet voor uiterlijk vertoon, maar om dat wat een ander werkelijk goed doet. Hij slaat alleen een linnen doek om zich heen en gaat heel eenvoudig aan de voeten van zijn discipelen zitten om hun voeten schoon te wassen. Om al het vuil dat aan hen kleeft, letterlijk, maar ook figuurlijk naar mijn idee, weg te wassen. Hij zet zich volledig in om hen op te frissen en zo weer ‘als nieuw’ op de been te brengen. Hij heeft, uit eigen wil, het goede met hen voor.

 

Dienstbaarheid: een keuze

Wanneer je gedwongen wordt tot het wassen van iemands voeten is het slavenwerk. Al te vaak zijn met name vrouwen gedwongen om in een dienstbaar patroon allerlei werkzaamheden te verrichten, wat een vervelende situatie is om het hoofd te bieden. Als het echter je eigen keuze is om dienstbaar te zijn, dan is het een ander verhaal. Dan is het een vorm van liefde waar een goddelijke schoonheid en vrede van afstraalt. Een glans en schoonheid die heersers op onze aarde nooit bereiken.

 


Oecumene – Voor Vrede, Gerechtigheid en Heelheid van de Schepping

Auteur: Fernando Enns

Vanaf het eerste begin van de oecumenische beweging in de twintigste eeuw was het belangrijk voor doopsgezinden om een goede relatie met andere kerken op te bouwen. Ze waren betrokken bij het oprichten van de Wereldraad voor Kerken (WCC), nu een gemeenschap van 350 kerken met ongeveer 550 miljoen leden wereldwijd.

Oorlog gaat in tegen de wil van God
Het oprichten van de WCC was een reactie op de verschrikkingen van twee wereldoorlogen. De kerken erkenden hun falen, en vooral de Duitse kerken gaven hun schuld toe. Overeenkomstig dit gevoel zei de WCC : 'Oorlog gaat in tegen de wil van God.' Vanaf dat moment heeft de oecumenische beweging gestreden voor gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping. De andere kerken in de WCC wilden meer leren over de theologie van de 'historische vredeskerken', en de doopsgezinden hebben de mogelijkheid gekregen om hun standpunt in vele oecumenische discussies duidelijk te maken.

Decennium van Vrede en Geweldloosheid
Tijdens de achtste bijeenkomst van het WCC in Zimbabwe (1998) kwam een doopsgezinde afgevaardigde met het idee voor een 'Decennium van Vrede en Geweldloosheid: Kerken voor Vrede en Verzoening', waar iedereen enthousiast op reageerde. De oecumenische beweging zocht naar methoden van geweldloosheid, zowel in theologische en ethische als in praktische zin.

De doopsgezinden stonden nu voor de uitdaging om hun eigen standpunt ten opzichte van vrede en geweld te bepalen, en om hun theologie aan andere christelijke kerken over te brengen. Het omvangrijke document ‘Verklaring over Rechtvaardige Vrede’ (A Declaration on Just Peace)  werd samengesteld, en in Berlijn werd een Mennonieten Vredescentrum opgericht.

Een Pelgrimstocht van Rechtvaardige Vrede
Tijdens de conferentie van de WCC (Zuid-Korea 2013) werd besloten om de komende jaren te wijden aan: 'A Pilgrimage of JusticeandPeace’, dit als vervolg op het Decennium van Vrede en Geweldloosheid. Opnieuw waren doopsgezinden integraal betrokken bij het proces. Het doel is om de spirituele wortels en bronnen van het christelijke geloof nog dieper te onderzoeken, om een rechtvaardige en vredige wereld te creëren, en om christenen te voorzien van nieuwe inzichten en dimensies in hun betrokkenheid bij het politieke en sociale leven van de gemeenschap waarin zij leven. Dit zal hopelijk leiden tot de overtuiging dat het evangelie de kracht heeft om de wereld te veranderen – zelfs te midden van geweld en onrechtvaardigheid.

Vertaling: Eliza ten Kate 


Een warm welkom in onze gemeente

Auteurs: Madeleine en Bernard Huck

Een vriendin moedigde mij aan om naar een dienst van de mennonieten gemeente te komen. Ik ben een Afrikaanse vrouw, ken niet veel mensen, en mijn thuissituatie is verre van ideaal. Mijn man heeft geen vast werk en daarom raakt hij soms gestrest. Ik heb vijf kinderen, de jongste is nog een heel klein meisje. Mijn oudste zoon baart mij zorgen.

Onze gemeente voelde veel sympathie voor deze vrouw, en leefde met haar mee. Haar thuissituatie is zwaar, haar man is gewelddadig. Soms ontsnapt ze en brengt ze de nacht door op de vloer van de kerk. 'Hier is het in ieder geval kalm en rustig', vertelt ze. Toen ze op reis ging om haar familie te bezoeken hebben wij voor haar jongste dochter gezorgd. Zij kreeg ook een betaalde baan als conciërge van het gebouw.

Ze is er bijna elke zondagochtend, doet ook mee aan de vrouwenkring. Ze laaft zich aan het Woord van God, wat in haar hart zijn werk doet. Dankzij de genade van God verandert ze stap voor stap.
Nu is haar thuissituatie verbeterd nadat de politie langs is geweest. Haar echtgenoot is eindelijk gekalmeerd.
In de gemeente neemt ze iedereen voor zich in. Als iemand ziek is, maakt ze zich zorgen; ze weet bijbel teksten uit te kiezen die het hart raken, en ze belt op om te vragen hoe het gaat. Momenteel vervult ze de rol van diaken, wat ze perfect uitvoert. Ze zegt dat ik haar 'boezem-zus' ben, en dat is inderdaad hoe het voelt.
Toen op een zondag het avondmaal werd gevierd liep deze zuster op een kennis van mij toe, en gaf haar brood en wijn. Zij was er diep door geraakt. Aan God de glorie!

Dit verhaal zou kunnen suggereren dat het een hele kunst is om iemand welkom te laten voelen, hem of haar te helpen integreren, te ondersteunen en te ontwikkelen. Maar het is eigenlijk heel simpel als je een hart van mededogen hebt. Mededogen tonen is geen medelijden hebben, maar liefdevol zijn. Het is iets vanzelfsprekends, stelt geen vragen. Toch is het Gods kracht die zich verhoogt, mensen bijeenbrengt en gebroken mensen geneest. Hij, de Vader zorgt ervoor dat Zijn kinderen, hoe verschillend ook, in staat zijn elkaar te verwelkomen, te begrijpen, en lief te hebben.

Vertaling: Eliza ten Kate