Ondernemer en hervormer

Auteur: Nataly Venger

Johan Cornieswas in Rusland actief in de handel, de schapenfokkerij, en de bierbrouwerij. Daarnaast was hij de eigenaar van een klein bedrijf. De winst van zijn agrarische bedrijf investeerde hij in de groei van de industrie, wat een beslissende factor zou worden voor de voorspoed van de nederzettingen. Door zijn succesvol ondernemerschap verwierf Cornies openbare steun en aanzien: hij werd een alom geprezen vertegenwoordiger van de mennonieten.

Ook door de Russische overheid werd hij gewaardeerd.Zij ondersteunde Corniesbij het doorvoeren van hervormingen in de mennonieten kolonies. Zijn ideeën weken af van die van J. Warkentin, een kerkelijk leider die de gemeenten geïsoleerd wilde houden, en niet met de Russische elite wenste samen te werken. wilde samenwerken.

Leider van de nederzettingen en van verenigingen
Johannes Cornies begon zijn loopbaan in 1871, toen hij benoemd werd als leider van de nieuwe nederzettingen uit Danzig. Daarna kwamen ook de emigrantenkoloniën van Wittenberg onder zijn leiding te staan. Vanaf 1825 werkte hij aan het 'Nogan Project', wat als doel had om de Nogay bevolking beschaving bij te brengen. Cornies bleek over uitstekende bestuurskwaliteiten te beschikken, evenals over het vermogen om de juiste balans te vinden tussen de eisen van de Russische overheid en de belangen van een traditionele samenleving. Als leider van de Bosbouwvereniging (1830) en de Landbouwvereniging (1836) had hij de leiding over veel projecten die verband hielden met economische vooruitgang.

Een nieuw plan en Neu-Halbstadt
Toen er steeds meer gebrek aan land kwam en het aantal ‘landlozen’ onder de mennonieten groeide, stelde Cornies een nieuw plan op waarbij stukjes land in de buitenwijken van de nederzettingen voor gemeenteleden werden gereserveerd. Ook schonk hij 100.000 roebel van zijn eigen spaargeld om de nieuwe kolonie Neu-Halbstadt te stichten. Cornies was een privé-bankier die geld leende aan mennonieten en Duitse ondernemers, aan Russische landeigenaren en politici. Ook zorgde hij ervoor dat degemeenschappen geld leenden aan jonge ondernemers. Met succes reorganiseerde hij het onderwijssysteem, en hij kreeg ambachtslieden met een mennonieten afkomst zo ver dat ze hun vaardigheden aan Bulgaarse jongeren leerden.

Op de toekomst gericht
Als piëtistische mennoniet, geloofde Corniesin de bevordering van gerechtigheid en eensgezindheid, zowel binnen de gemeenten als in de nederzettingen. Zijn tolerante, maar ook autoritaire houding,zorgden ervoor dat hij positieve veranderingen wist te bewerkstelligen. Hij was er van overtuigd dat de toekomst van de nederzettingen in een gemoderniseerd Rusland afhing van de marktontwikkelingen. Het resultaat van zijn succesvolle projecten was dan ook merkbaar in de decennia die erop volgden.

Vertaling: Eliza ten Kate