De Mennonitische Brüdergemeinden

Auteur: Nataly Venger

Ten tijde van het Russische Rijk waren de mennonietengemeenschappen in sociaal opzichtvolop in beweging. Modernisering kreeg invloed op de godsdienstige en ethische opvattingen van de gemeenten, met als effect dat hun nederzettingen een 'reformatie' doormaakten. Dit leidde uiteindelijk tot splitsingen maar ook tot een dieper besef van rechtvaardigheid.

Schisma
Rond 1850 bezat ongeveer de helft van de mennonieten geen land. Daardoor konden ze niet deelnemen aan zelfbestuur, terwijl ze wel dezelfde plichten opgelegd kregen als deandere (rijkere) mennonieten. Sommigen werkten in sectoren buiten de landbouw en wilden ook gelijke rechten. Deze sociale onrust leidde tot protesten.Mede als gevolg van een geestelijk reveil resulteerde een en ander uiteindelijk inafsplitsing en de oprichting van de MennonitischeBrüdergemeinden. In deze nieuwe gemeenschap verenigden zich vooralaanhangers van het Piëtisme, een orthodoxe geloofsstroming met veel aandacht voor een vroom persoonlijk en praktisch geloofsleven.Deze nieuwe gemeentenleverden kritiek op de vervlakking van het oude geloof en boden een weg tot de verlossing van de zonden. Ookveel leden van jongere gemeenten,onder welke een groot aantal ondernemers, sloten zich hier bij aan.

Invloed en zending
Deze toch wel radicalebeweging werd al snel populair onder nieuwe mennonieten. Het eerste congres van de Brüdergemeindenvond plaats in 1872en een jaar later werd er een algemene geloofsbelijdenis opgesteld. Bewust van hun roeping, publiceerden zeeen eigen blad 'Friedensstimme' enwerdenzij zeer actief in de zending. In Kuban, Zagradovka en Marioepol bouwden zij nederzettingen.

P.M. Friesen, The MennoniteBrotherhood in Russia (1789-1910)
In 1885 vierden de Brüdergemeindenhun 25ste verjaardag, toen een gemeenschap van in totaal zeven nederzettingen en 1800 leden. Ter gelegenheid van dit kroonjaar kreeg een van de leiders van de nederzetting, P.M. Friesen, de opdracht om een boek te schrijven over de geschiedenis van de koloniën, wat in 1911 het licht zag. In 1917 bestonden de Brüdergemeindenuit veertig gemeenten met in totaal 7000 leden. De mennonietenvormden hechte gemeenschappen, gevoed door de vrees voor de opkomst van het Russische nationalisme waar dreiging van uitging.

Vertaling: Eliza ten Kate