Historisch overzicht

Auteur: Hanspeter Jecker

De wederdopers. Sommige van hun tijdgenoten zagen hen als vrome excentriekelingen, de staatskerk zag hen als gevaarlijke ketters, en in het oog van de autoriteiten waren ze opstandige rebellen. In heel Europa ondervonden ze discriminatie en vervolging, en werden ze gearresteerd en gemarteld, onterfd en onteigend, verbannen en geëxecuteerd – en nergens in Europa zo lang als in Zwitserland. Een aantal mensen echter, zag hen als mensen die hun christen-zijn serieus namen, en waardeerden hen als betrouwbare buren, omdat ze probeerden hun geloof te leven. Maar wie waren nu deze 'wederdopers', die weigerden om officiële kerkdiensten bij te wonen, om een eed af te leggen, of in militaire dienst te gaan – en die vaak bereid waren daar een hoge prijs voor te betalen?
Het begin van de wederdopers kunnen we vinden tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw. In tegenstelling tot het toen gebruikelijke gedwongen lidmaatschap van de Rooms-katholieke Kerk, zagen de wederdopers een onafhankelijke gemeente voor zich, gebaseerd op vrijwillig lidmaatschap. In 1525 begonnen voormalige aanhangers van Zwingli met het dopen van volwassenen op basis van een persoonlijk uitgesproken belijdenis. Gelijksoortige bewegingen als de wederdopers ontwikkelden zich in die tijd ook in andere delen van Europa.

Amish
De wederdopers groeiden snel in heel Europa, ondanks de vervolging. Door de, vooral in Zwitserland constante en systematische onderdrukking, werdenzij gedwongen zich af te zonderen. Dit veroorzaakte een sociaal isolement en soms theologische bekrompenheid. Conflicten onder de wederdopers leidden tot meerdere splitsingen in de groep, zo ook tot het ontstaan van de Amish in 1693.

Vervolging
Rond het jaar 1700 waren de wederdopers in Zwitserland door intense vervolging bijna uitgeroeid. Alleen in de regio Bern waren een paar gemeenten blijven bestaan. Sporen van het oorspronkelijke Zwitserse doperse geloof leiden ons naar,onder meer,de Jura, de Elzas, de Pfalz, Nederland en Noord Amerika. De druk van de vervolgingwerd pas minder tijdens de Verlichting en de Franse revolutie. De invloed van het Piëtisme en het Réveilin de achttiende en negentiende eeuw gaf doperse gemeenten de kans om weer te groeien.

Verzoening
Van een broederlijk samenleven van staatskerk en onafhankelijke doperse gemeenten was echter nog steeds geen sprake. Slechts langzamerhand maakte de eerdere houding van verzet plaats voor stappen naar verzoening en waardering. In het kader van het 'Täuferjahr 2007' vond een uitgebreide dialoog plaats tussen doperse en reformatorische kerken (2006-2007). Vandaag de dag zijn er in Zwitserland veertienmennonieten gemeenten met in totaal 2300 leden.

Vertaling: Eliza ten Kate