Doperse reis door Zwitserland

Auteur: Hanspeter Jecker

Toeristen denken bij Zwitserland meestal aan de Matterhorn, chocolade, horloges en banken. Maar dit land heeft meer te bieden. Onze doperse reis begint in Bazel waar Erasmus in 1516 zijn Griekse Nieuwe Testament publiceerde. Deze editie werd de bron voor Luthers en Zwingli's vertaling van de bijbel dat de impuls gaf voor de  Reformatie.

Zürich
Zürich werd het centrum van de transformatie van kerk en samenleving. De invloed van theoloog Ulrich Zwingli begon hier in 1519. De discussies gingen al snel over hoe ver de hervormingen moesten gaan en hoe snel, en onder wiens leiderschap ze plaats moesten vinden. Na 1523 werd Zwingli steeds meer bekritiseerd door zijn achterban. In 1525 braken zij definitief met hem door het uitvoeren van de volwassenendoop. Als straf hiervoor werd in 1527 de eerste doperse martelaarFelix Mantz verdronken in de Limmat rivier.

'Doperse’ grot
De vervolging kwam razendsnel op gang en wederdopers trokken zich terug buiten de stad. Samenkomsten werden belegd op verlaten plaatsen, zoals in de ‘Doperse Grot’ nabij Hinwil. In het begin waren de wederdopers niets meer dan een smeltkroes van in de Reformatie teleurgestelde mensen. Het was voor hen essentieel om een snelle beslissing te nemen over de weg die moest worden ingeslagen. Met dit doel kwamen in 1527 doperse leiders bijeen in Schleitheim. Hier werden de ‘SchweizerBrüder’ het eens over de principes van geweldloosheid en het vrijwillige lidmaatschap van de gemeente. In het kleine ‘Ortsmuseum’ van Schleitheim is van deze ‘Schleitheimer Artikelen’ nog een afschrift te vinden.
In het kanton Bern kregen de wederdopers snel voet aan de grond. Ook in Emmental en in de regio Oberaargau en in Thun waren grote aantallen dopers te vinden. Veel plaatsen dragen nog steeds zichtbare sporen van de onderdrukking die de dopers moesten doorstaan.Zo bijvoorbeeld een doperse schuilplaats in Hüttengraben in Trub met een museum, en de gevangeniscellen in Kasteel Trachselwald.

De Jura, van vluchtplaats tot ‘thuis’
Tijdens deze eerste vervolgingen, waren de hogergelegen boerderijen van de Jura zeer geschikt als tijdelijke schuilplaats. In de Jura vindt men ook nog een  indrukwekkende grot waar dopers samenkwamen, het ‘Geisskirchli’  (geitenkerkje).Uiteindelijk werd de Jura een thuis voor steeds meer dopers, en rondom 1900 werden er talrijke ontmoetingshuizen gebouwd, denk aan Les Bulles, Moron en Jeangui, waar nu ook het historisch Archief met permanente tentoonstelling is ondergebracht. Als we weer terugreizen naar Bazel worden we herinnerd aan de eerste Mennonite World Conference, die hier in 1925 plaatsvond, en aan het vroege begin van de EuropäischeMennonitischeBibelschulehier opgericht in1950 en nu gevonden kan worden op de Bienenberg nabij Liestal.

Vertaling: Eliza ten Kate