Herinneringen aan de mennonieten in het Polen van nu

Auteur:  MichałTargowski

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog werden de mennonieten gedwongen om Polen, ruim vierhonderd jaar hun thuisland, te verlaten. Hun erfenis wordt nu herontdekt door buitenlandse toeristen en een nieuwe generatie Polen.

Waardering
De bezittingen van de mennonieten die uit Polen vertrokken, werden overgenomen door Poolse gezinnen die uit oost-Polen verbannen waren. De houding van de nieuwe inwoners ten opzichte van hun voorgangers was negatief beïnvloed door anti-Duitse gevoelens en de pijnlijke gebeurtenissen in de oorlog. Desalniettemin  was er ook grote waardering voor de mennonieten, vanwege de gebouwen, apparaten en systemen die ze achtergelaten hadden.Die maakten het mogelijk om ook in drassige gebieden gewassen te verbouwen.

Educatieve en culturele uitwisseling
Het gevoel van verbintenis met hun thuisland bleef echter levend onder de vertrokken mennonieten. Vooral in de eerste jaren na de oorlog probeerden zij meer dan eens tevergeefs materiële hulp aan te bieden. Ook tijdens de Koude Oorlog was het onmogelijk voor henom terug te keren. Pas na het voorzichtige herstel van Poolse relaties met het buitenland in 1970, was het voor sommige mennonieten mogelijk om hun vroegere kerken en nederzettingen weer te bezoeken. Dit was tevens het begin van een educatieve en culturele uitwisseling georganiseerd door het Mennonite Central Committee. De ontstane contacten leidden tot een intensief, maar informeel contact. Als resultaat werden vergeten begraafplaatsen gerestaureerd, geschiedkundig onderzoek gedaan, en kon er eindelijk materiële steun worden verleend.

‘MuzeumZuławskie’
In het onafhankelijke Polen van nu is er een toename van belangstelling voor de mennonieten. Overblijfselen van hun bestaan worden erkend als kostbare onderdelen van het erfgoed van de Poolse gebieden. Er zijn tal van organisaties die zich bezighouden met de herinnering aan deze geloofsgroepering door middel van tentoonstellingen, culturele events, restauraties van begraafplaatsen en het herstellenvan gebouwen.

Sinds 1993 wordt de ‘International Mennonite Conference’ georganiseerd door de ‘KlubNowodworski’ in NowyDwórGdański. Deze organisatie heeft het ‘MuzeumZuławskie’ geopend, met daarin een tentoonstelling over het verhaal van de plaatselijke mennonieten. Hun erfenis wordt gepromoot via een officiële toeristenroute (SzlakMennonitów), en door het ‘Doperse Weekend’ in Chrystkowo. In de nabije toekomst wordt het ‘Dutch Colonization Open Air Museum’ geopend nabijToruń, waar men huizen en kunstwerken kan vinden van de mennonieten die langs de Vistula leefden. En in 2007 werd in MińskMazowiecki, nabij Warschau de ‘Agape Mennonite Fellowship’ gesticht, een gemeenschap van christenen die de overtuigingen en tradities van de Poolse mennonieten zijn toegedaan en wil voortzetten.

Vertaler: Eliza ten Kate