Mennonieten emigreren van de USSR naar Duitsland

Auteur: Hermann Heidebrecht

Vóór 1987 konden slechts een paar duizend mennonieten van Rusland naar Duitsland verhuizen. Pas na dat jaar werden de emigratieverzoeken door Duitsland en Rusland meestal goedgekeurd. Op grote schaal begon er een volksverhuizing op gang te komen, zodat nagenoeg alle mennonieten de voormalige Sovjet-Unie verlieten. De achtergrond van deze migratie hing samen met vervolgingen en onderdrukking die bijna zeventig jaar hadden geduurd.Vooral de verdachtmaking dat de in Rusland geboren Duitsersop de hand van Hitler waren geweest, waaronder mennonieten, was een extra reden om te vertrekken.

Politieke en financiële kwesties
Men mag aannemen dat de meeste mennonieten het nooit eens zijn geweest met de Sovjetpolitiek. Deportatie, beslaglegging, arrestatie, executie en ander leed dat hen was aangedaan, hadden diepe wonden geslagen. Er was nauwelijks een mennonieten familie te vinden, of er werd wel om iemand gerouwd. Ook het gebrek aan financiële middelenwerkte emigratie in de hand. Overal in steden en in dorpen kostte het veel moeite om aan brood, boter, melk, suiker en ander voedsel te komen, tenzij het door de mensen zelf verbouwd was. Dat gold ook voor kleding, meubels, huishoudelijke apparaten en andere artikelen.

Organisaties die de immigranten hielpen
In 1972 richtten Duitse mennonietengemeenten een immigrantenorganisatie op (Die Mennonitische Umsiedlerbetreuung). Jarenlang hielpen ze de nieuwe Duitsers aan een woonplaats, en ondersteunden ze hen bij het stichten van nieuwe gemeenten. Na enkele jaren konden deze nieuw ingezetenen hun eigen immigrantenorganisatieopzetten en het stokje overnemen: de Aussiedler-Betreuungsdienst. Sinds 1972  hebben de beide diensten meer dan honderdduizendmennonieten of mensen met een mennonieten afkomst, verwelkomd. Zij hielpen hen in opvangkampen aan de grens en bij de overgang van de ene naar de andere deelstaat.

Vertaler: Eliza ten Kate