Mededogen ontwikkelen

Auteur: Michel Sommer

Vlak na de Tweede Wereldoorlog uitten de Franse mennonieten hun mededogen via het opzetten van diverse maatschappelijke instellingen met behulp van Noord-Amerikaanse geloofsgenoten. Sindsdien gebeurde er weinig op dit gebied, met uitzondering van het opvangcentrum in Montbéliard dat sedert 1996 hulp biedt aan mensen met sociale en economische problemen. Toch is er een gebrek aan initiatieven. Welke factoren spelen hierin een rol?

Gebrek aan initiatieven
Er zijn drie oorzaken aan te wijzen. Allereerst is het tegenwoordiglastigerdan vijftig jaar geledenom maatschappelijke initiatieven te ontplooien die door de overheiderkend worden. En het ontbreekt aan een theologische gedrevenheid die tot zichtbare acties zou kunnen oproepen. Speelden Noord-Amerikaanse mennonieten in het verleden nog een cruciale rol, hun maatschappelijk geëngageerde theologie lijkt door de Franse mennonieten gemeenten op weinig belangstelling meer te kunnen rekenen.
Ten derde lijken de tegenwoordige Franse mennonieten door studie meer in de ‘standaard’ samenleving geïntegreerd te zijn dan in de jaren vijftig van de vorige eeuw, waardoor sommigen moeite hebben zich te identificeren met mensen die buitengesloten worden. De media helpen ook niet echt mee. ‘De media staan ons toe, toe te zien, maar ook te negeren' (Jean-Marc Chappuis).

Maatschappelijke terreinen die hulp behoeven
Er zijn in Frankrijk minstens drie sociale terreinen waar met mededogen op ingespeeld zou kunnen worden. Denk aan buitenlanders en immigranten. Door de opkomst en dominantie van extreemrechtse ideeën zouden christenen hun gelovige positie moeten heroverwegen. Immers, hun boodschap houdt in het verkondigen van liefde aan zowel de naasten, als aan de vijanden. Probleem is echter dat bijvoorbeeld in de Elzas, xenofobische ideeën een vruchtbare grond vinden. Opkomen voor de belangen van buitenlanders en immigranten zou een profetische actie kunnen zijn.

Zo vormen ook zigeuners een gestigmatiseerde groep. Alhoewel iedereen en dus ook de zigeuners zelf verantwoordelijk zijn voor hun ongewenst gedrag, brengt agressie jegens deze groepering en de gewelddadige ontruimingen van hun kampen herinneringen aan de donkere dagen in Europa naar boven. Zou Jezus vandaag in gelijkenissen spreken, dan zou hij de zigeuner misschien wel opvoeren als toonbeeld van mededogen om zijn gehoor tot inkeer te brengen.

Tenslotte de maatschappij: het aantal echtscheidingen neemt toe, individualisme overheerst, en de bevolking vergrijst.  In de laatste decennia is het aantal mensen dat alleen leeft enorm toegenomen. Alleenstaande moeders bezwijken onder de druk van werk en kinderen, maar ook door uitputting. Verdient dit dan geen antwoorden in de vorm van praktische en morele steun?

Of moeten we concluderen dat ‘dopers mededogen’ niet langer bestaat?

Vertaling: Eliza ten Kate